- 📋 Arboridia kakogawana
- 📋 Zasięg występowania
- 📋 Opis morfologiczny
- 🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
- 📋 Status fitosanitarny
- 🔬 Morfologia i cykl życiowy
- 🌿 Rośliny żywicielskie
- ⚠️ Objawy i szkody
- 💰 Znaczenie ekonomiczne
- 🌍 Rozprzestrzenienie geograficzne
- 🛡️ Metody zwalczania
- 🔍 Metody wykrywania i identyfikacji
- 📋 Status kwarantannowy
📋 Arboridia kakogawana
📋 Zasięg występowania
Organizmem jest Arboridia kakogawana (Matsumura) – przedstawiciel rodziny skoczkowatych (Cicadellidae). Naturalnie zamieszkuje regiony Dalekiego Wschodu (Chiny, Japonia, Korea, wschodnią część Rosji). Na kontynencie europejskim zostało odnotowane w południowych regionach europejskiej Rosji (1999 r.), następnie na Ukrainie (2014 r.), w Rumunii (2018 r.), Bułgarii (2019 r.) oraz Serbii (2021 r.).
📋 Opis morfologiczny
Osobniki w stadium dorosłym osiągają długość ciała wynoszącą 2,6–3,1 mm. Charakteryzują się jasnożółtym ubarwieniem korpusu z brązowymi lub pomarańczowymi oznaczeniami na pierwszej parze skrzydeł, podczas gdy na tarczce widoczna jest para czarnych oznaczeń.
Formy młodociane odznaczają się mniejszymi rozmiarami w porównaniu do postaci dojrzałych, prezentują analogiczne wybarwienie i wykazują obecność zaczątków skrzydeł.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Postacie dojrzałe charakteryzują się zdolnością wykonywania lotów na ograniczone dystanse. Przemieszczanie się na większe odległości może odbywać się poprzez transport wraz z materiałem sadzeniowym roślin żywicielskich oraz poprzez nieokorowane drewno różnorodnych gatunków drzew liściastych (nieżywicielskich), ponieważ w szparach kory możliwej jest zimowa diapauza osobników dorosłych tego agrofaga.
📋 Status fitosanitarny
Na obszarze Unii Europejskiej, a w konsekwencji również w Polsce, gatunek Arboridia kakagawana nie jest objęty obowiązkowymi działaniami eradykacyjnymi (nie stanowi agrofaga kwarantannowego w Unii).
🔬 Morfologia i cykl życiowy
Formy imago charakteryzują się drobnymi, wydłużonymi ciałami o długości 2,8-3,5 mm. Wykazują żółtawe do zielonkawożółtego ubarwienie, z charakterystycznymi czerwonymi lub pomarańczowymi prążkami na odwłoku. Skrzydła przednie przezroczyste z delikatnymi żyłkowaniami.
Formy larwalne przebiegają przez 5 stadiów rozwojowych. Przypominają osobniki dojrzałe, lecz są pozbawione skrzydeł, prezentują kremowobiałą do jasnozieloną kolorystykę.
Stadium jajowe charakteryzuje się bardzo małymi, podłużnymi formami, które są składane w tkankę naskórka liści – niemożliwe do zaobserwowania bez zastosowania powiększenia.
Przebieg rozwoju:
- 3-4 generacje w ciągu roku w warunkach klimatycznych Japonii
- Okres zimowy przeżywają samice dojrzałe w opadłej masie listnej i ściółce
- Okres aktywności trwa od wiosny (okres pękania pąków) do jesieni
- Maksimum populacyjne: lipiec-sierpień
🌿 Rośliny żywicielskie
Podstawowy żywiciel:
- Vitis vinifera – winorośl właściwa
- Vitis labrusca – winorośl amerykańska
- Hybrydy winorośli
Alternatywni dawcy pokarmu:
- Parthenocissus spp. – winobluszcze (w tym P. quinquefolia, P. tricuspidata)
- Ampelopsis spp.
- Pozostałe pnącza należące do rodziny winoroślowatych
Organizm wykazuje główne powiązanie z winoroślami i pnączami z rodziny Vitaceae.
⚠️ Objawy i szkody
Bezpośrednie formy uszkodzeń:
- Charakterystyczne białawe plamy na powierzchni liści (lokalizacje nakłuć żywiennych)
- W przypadku intensywnego żerowania – całkowite odbarwienie liści
- Nekrotyzacja tkanek i wcześniejsze opadanie liści
- Obniżenie efektywności fotosyntezy i procesu dojrzewania owoców
Wtórne formy uszkodzeń:
- Wydzieliny – sekrecje pokrywające jagody i blaszki liściowe
- Rozwój organizmów grzybowych na powierzchni wydzielin
- Pogorszenie jakościowe wina pochodzącego z zaatakowanych krzewów
💰 Znaczenie ekonomiczne
Istotny agrofag winorośli na obszarze Azji Wschodniej oraz w niektórych rejonach europejskich.
Konsekwencje gospodarcze:
- Obniżenie wydajności poprzez osłabienie procesów fotosyntezy
- Zmniejszona zawartość węglowodanów prostych w owocach
- Jakość winogron deserowych: niedopuszczalne przebarwienia i osady
- Nakłady związane z ochroną chemiczną upraw
Ekspansja na kontynencie europejskim: Organizm już zasiedlił tereny południowej i wschodniej Europy (Włochy, Węgry, Bułgaria, Rumunia, Mołdawia, Ukraina, Rosja) – istnieje możliwość dalszej ekspansji w kierunku północnym.
🌍 Rozprzestrzenienie geograficzne
Areał pierwotny: Azja Wschodnia
- Japonia (Honsiu, Kiusiu)
- Korea Południowa i Północna
- Chiny (Xinjiang i pozostałe prowincje)
Obszar inwazji – Europa:
- Włochy, Węgry, Bułgaria, Rumunia
- Mołdawia, Serbia, Ukraina
- Rosja (regiony południowe oraz Daleki Wschód)
Pierwsze doniesienie europejskie: Włochy, dekada lat 80. XX stulecia. Proces ekspansji jest kontynuowany.
🛡️ Metody zwalczania
Ochrona chemiczna:
- Związki piretroidowe, neonikotynoidowe
- Spirotetramat, flonikamid (nowoczesne substancje aktywne)
- Terminy aplikacji: przed osiągnięciem maksimum populacyjnego (czerwiec-lipiec)
Praktyki agrotechniczne:
- Eliminacja ściółki w okresie jesiennym (ogranicza zimujące samice)
- Kształtowanie przewietrzenia i zieleni w obrębie winnic
- Usuwanie dzikich żywicieli z otoczenia obszarów uprawnych
Biokontrola: Drapieżne pluskwiaki (Anthocoridae), parazytoidy stadium jajowego (Mymaridae) – w fazie eksperymentów.
🔍 Metody wykrywania i identyfikacji
Procedury monitoringowe:
- Żółte pułapki klejowe – wyławianie latających form dojrzałych
- Strząsanie materiału roślinnego nad jasnym podłożem
- Wizualna kontrola dolnej powierzchni blaszek liściowych
Proces identyfikacji:
- Konieczność konsultacji ze specjalistą od piewików (Cicadellidae)
- Istotne parametry: kolorystyka, anatomia aparatów rozrodczych samców
- Techniki molekularne dla weryfikacji oznaczenia
Symptomy: Białawe oznaczenia na liściach winorośli + obecność drobnych skaczących organizmów.
📋 Status kwarantannowy
Klasyfikacja EPPO: Wcześniej Lista Alertowa – obecnie pod obserwacją.
Pozycja w UE: Występuje w części państw członkowskich, nie objęty ogólnoeuropejskimi regulacjami, lecz może podlegać przepisom krajowym.
Rekomendowane działania:
- Materiał sadzeniowy winorośli z regionów występowania – kontrola fitosanitarna
- Obserwacja winnic w Polsce względem nowych kolonizacji
- Zgłaszanie wykryć do organów fitosanitarnych
Dla Polski: Krajowa produkcja winiarska rozwija się – uzasadnione jest monitorowanie potencjalnej inwazji tego agrofaga, szczególnie że już kolonizuje sąsiednie tereny (Węgry).