- 📋 Chloridea virescens
- 📋 Zasięg występowania
- 📋 Opis morfologiczny
- 🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
- 🛡️ Zwalczanie
- 📋 Status fitosanitarny
- 📷 Galeria
- 🔬 Morfologia i cykl życiowy
- 🌿 Rośliny żywicielskie
- ⚠️ Objawy i szkody
- 💰 Znaczenie ekonomiczne
- 🌍 Rozprzestrzenienie geograficzne
- 🛡️ Metody zwalczania
- 🔍 Metody wykrywania i identyfikacji
- 📋 Status kwarantannowy
📋 Chloridea virescens
📋 Zasięg występowania
Chloridea virescens (Fabricius) stanowi przedstawiciela motyli z rodziny sówkowatych (Noctuidae). Jego występowanie obejmuje tereny Ameryki Północnej (Kanada, Meksyk, USA), obszary Ameryki Środkowej (Barbados, Dominikana, Gwadelupa, Haiti, Jamajka, Kostaryka, Kuba, Martynika, Nikaragua, Portoryko, Saint Lucia, Salwador, Trinidad i Tobago) oraz kraje Ameryki Południowej (Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile, Ekwador, Kolumbia, Paragwaj, Peru, Urugwaj, Wenezuela).
📋 Opis morfologiczny
Postaci dojrzałe osiągają długość około 15 mm przy rozpiętości skrzydeł wynoszącej 28-35 mm, a ich ubarwienie charakteryzuje się odcieniem brązowym. Sferyczne jaja są odkładane na kwiatach, owocach oraz wierzchołkowych częściach pędów. Samice wytwarzają zazwyczaj 300-500 jaj.
Całkowicie rozwinięte larwy osiągają wymiary 25,5-36 mm długości, natomiast ubarwienie ich ciała charakteryzuje się zmiennością od jasnozielonego poprzez różowawy, czerwonawy aż do brązowawego z białawymi pasami zlokalizowanymi grzbietowo i bocznie.
Poczwarki można napotkać w glebie.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Insekty mogą przemieszczać się naturalnym sposobem (poprzez loty motyli) na względnie znaczne odległości. Na większe dystanse szkodnik może być transportowany przede wszystkim razem z materiałem sadzeniowym gatunków żywicielskich, kwiatami przeznaczonymi do cięcia, owocami oraz warzywami. Odnotowane są przypadki wykrycia szkodnika między innymi na szparagach i miechunce peruwiańskiej sprowadzanych do UE z Dominikany, Kolumbii, Meksyku i Peru.
🛡️ Zwalczanie
W ramach eliminacji larw oraz form dorosłych szkodnika wykorzystuje się zabiegi opryskowe środkami insektycydowymi.
📋 Status fitosanitarny
Takson Chloridea virescens nie stanowi agrofaga kwarantannowego w państwach Unii Europejskiej, łącznie z Polską. Jednakże, w myśl rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/1941, obowiązuje prohibicja wprowadzania, przemieszczania, utrzymywania, rozmnażania lub uwalniania szkodnika na obszarze UE.
📷 Galeria
🔬 Morfologia i cykl życiowy
Jaja o kształcie kulistym ze spłaszczonym podłożem, osiągające około 0,5-0,6 mm szerokości. Początkowo białawozielone, ulegają ciemnieniu przed momentem wylęgu.
Gąsienice przebiegają przez 5 stadiów rozwojowych – od 1 mm świeżo wylęgłych do 45 mm w pełni dojrzałych. Kolorystyka zmienna: kremowa, brązowa, jasnozielona lub ciemnobrązowa z wzdłużnymi prążkami.
Poczwarki o ciemnobrązowym, błyszczącym ubarwieniu, osiągające około 21 mm długości, tworzone w podłożu glebowym.
Dojrzałe ćmy brązowooliwkowe z trzema charakterystycznymi ciemnymi prążkami poprzecznymi na skrzydłach przednich. Skrzydła tylne białawe z ciemną obwódką dystalną.
Przebieg rozwoju: Stadium jaja 2-4 dni → gąsienice 1-2 stadium żywią się liśćmi (4-7 dni) → stadia 3-5 atakują struktury generatywne. 1-3 pokolenia w sezonie uprawowym.
🌿 Rośliny żywicielskie
Ponad 210 taksonów roślin pochodzących z 35 rodzin botanicznych!
Najważniejsze żywiciele ekonomiczne:
- Bawełna (Gossypium) – najistotniejszy żywiciel
- Tytoń (Nicotiana) – źródło polskiej nazwy
- Ciecierzyca (Cicer arietinum)
- Pomidor (Solanum lycopersicum)
Kluczowe rodziny:
- Bobowate (60 gatunków) – 75% zarejestrowanych żywicieli
- Psiankowate (29 gatunków)
- Ślazowate (27 gatunków)
Dodatkowo: rośliny warzywne, strączkowe, ozdobne z różnorodnych rodzin.
⚠️ Objawy i szkody
Uszkodzenia stadiów wczesnych:
- Niewielkie ślady żerowania na powierzchni blaszek liściowych
- Minimalne defekty wizualne
Uszkodzenia stadiów późniejszych (3-5):
- Otwory o średnicy około 0,4 cm w owocach
- Wypychanie odchodów (frass) na powierzchnię owoców
- Żerowanie wewnętrzne na pąkach i torebkach bawełnianych
- Uszkodzenia kwiatów oraz liści tytoniu
- Powierzchniowe defekty pomidorów – szczególnie zauważalne na gładkiej skórce
💰 Znaczenie ekonomiczne
Historycznie klasyfikowany jako jeden ze szkodników „wartych miliard dolarów” w USA (wraz z omacnicą prosowianką).
Wpływ ekonomiczny:
- Przed wprowadzeniem bawełny Bt: minimum 12 zabiegów insektycydowych rocznie
- Transgeniczna bawełna Bt znacznie ograniczyła straty
- Pozostaje istotnym szkodnikiem w uprawach warzywnych i tytoniowych
Wydatki na ochronę: Intensywna ochrona chemiczna wymagana w regionach występowania – znacząco podnosi koszty produkcji.
🌍 Rozprzestrzenienie geograficzne
Przewaga w obu Amerykach: Od południowej Kanady poprzez Chile i Argentynę (34°S).
Stałe populacje: Utrzymują się poniżej 37°N w Ameryce Północnej – tam, gdzie temperatura gleby nie opada poniżej punktu zamarzania przez dłuższy okres.
Wędrówki: Charakter migracyjny umożliwia czasowe poszerzenie zasięgu poza standardowe granice – ćmy potrafią przemieszczać się na znaczne dystanse.
Sytuacja w Europie: Brak występowania – nieobecność ustabilizowanych populacji. Zagrożenie importowe poprzez towary z obu Ameryk.
🛡️ Metody zwalczania
Zintegrowana ochrona (IPM):
- Transgeniczna bawełna Bt – podstawowe narzędzie
- Preparaty insektycydowe chemiczne
- Środki mikrobiologiczne: Bacillus thuringiensis, wirusy poliedrozy jądrowej
- Kontrola biologiczna (augmentatywna i konserwatywna)
- Zabiegi agrotechniczne
Oporność na Bt: Jak dotąd nie stwierdzono oporności polowej na toksynę Bt – powodzenie strategii refugium.
Związki aktywne: Te same substancje, które wykorzystuje się przeciw Helicoverpa armigera mogą wykazywać skuteczność.
🔍 Metody wykrywania i identyfikacji
Monitoring terenowy: Wizualna inspekcja wszystkich faz rozwojowych bez konieczności powiększenia.
Kontrola towarów:
- Jaja najbardziej liczne na zaatakowanych produktach, jednak trudne do wykrycia (małe, ukryte)
- Obecność odchodów (frass) sygnalizuje zasiedlenie
- Gąsienice ukrywają się wewnątrz struktur roślinnych
- Dojrzałe okazy aktywnie latają gdy niepokojone
Identyfikacja:
- Metody morfologiczne dla jaj, gąsienic i form dojrzałych
- Poczwarki wymagają hodowli do stadium dorosłego
- Metody molekularne dostępne do potwierdzenia
📋 Status kwarantannowy
Lista EPPO: A1 (poprzednio Alert List).
Status UE: Środki nadzwyczajne.
Regulowane szlaki rozprzestrzeniania:
- Sadzonki roślin żywicielskich
- Świeżo ścięte części roślin
- Owoce roślin żywicielskich
Wymagane środki:
- Dokumentacja strefy wolnej od szkodnika
- Możliwa kwarantanna po wejściu do kraju
- Dla świeżych produktów: napromieniowanie minimum 150 Gy
Dla Polski: Zagrożenie kwarantannowe głównie przez import produktów z obu Ameryk – szczególnie szparag, okra i Physalis. Wymagany nadzór w punktach importowych.