📋 Chrysobothris femorata
📋 Zasięg występowania
Ten owad z rodziny bogatkowatych (Coleoptera: Buprestidae), Chrysobothris femorata (Olivier), jest rozpowszechniony na kontynencie północnoamerykańskim obejmującym Kanadę oraz Stany Zjednoczone.
📋 Opis morfologiczny
Stadium larwalne charakteryzuje się wydłużonym, pozbawionym kończyn ciałem z powiększoną częścią piersiową, w którą zagłębiona jest niewielka głowa. Larwy mają jasną, żółtawą barwę i osiągają wymiary 18-25 mm długości.
Osobniki dorosłe posiadają smukłe, podłużne ciało o koloracji od oliwkowej szarości do brązu z charakterystycznym metalicznym blaskiem. Ich długość mieści się w przedziale 7-16 mm, a szerokość wynosi 5-7 mm.
🌱 Rośliny żywicielskie
Szkodnik atakuje liczne drzewa i krzewy liściaste należące do następujących rodzajów i gatunków: Acer rubrum (klon czerwony), A. saccharinum (klon cukrowy), Amelanchier spp. (świdośliwa), Carya spp. (orzesznik), Castanea spp. (kasztan), Celtis occidentalis (wiązowiec zachodni), Cercis spp. (judaszowiec), Cornus spp. (dereń), Cotoneaster spp. (irga), Crataegus spp. (głóg), Cydonia spp. (pigwa), Diospyros spp. (hurma), Fagus spp. (buk), Fraxinus spp. (jesion), Juglans spp. (orzech), Malus spp. (jabłoń), Platanus occidentalis (platan zachodni), Populus spp. (topola), Prunus americana (śliwa amerykańska), P. domestica (śliwa domowa), P. persica (brzoskwinia), Pyrus spp. (grusza), Quercus spp. (dąb), Salix spp. (wierzba), Sorbus spp. (jarząb), Tilia americana (lipa amerykańska) oraz Ulmus spp. (wiąz).
⚠️ Objawy występowania i szkodliwość
Wylęgnięte larwy wykonują rozległe, kręte przejścia w obrębie kambium oraz bieli pędów i pni, pozostawiając za sobą brązowe trociny oraz ekskrety. Średnica tych przejść stopniowo wzrasta wraz z rozwojem młodych form. Pojedyncza larwa w trakcie jednego sezonu wzrostu może wykonać przejście okrążające pień niedojrzałego drzewa. Na porażonych roślinach można zauważyć wyciek płynów ustrojowych.
Działalność żerowa larw zakłóca transport wody oraz substancji pokarmowych w obrębie organizmu roślinnego. Skutkuje to więdnięciem i zamieraniem drzew. Młode rośliny mogą obumrzeć już w pierwszym roku infekcji, natomiast dojrzałe okazy giną po kilkuletnim okresie występowania szkodnika.
Osobniki dorosłe odżywiają się powierzchnią liściową, tworząc w niej otwory. Ich szkodliwość jest mniej znacząca niż stadium larwalnego. W obrębie swojego areału występowania C. femorata powoduje uszkodzenia głównie w uprawach liściastych drzew i krzewów wykorzystywanych w celach ozdobnych i leśnych, choć może również atakować dojrzałe rośliny. Ten gatunek szczególnie intensywnie poraża drzewa osłabione przez inne agrofagi, niedobory wody itp. Funkcjonuje w strefach o różnorodnym klimacie, co umożliwia mu potencjalną aklimatyzację w różnych regionach Europy.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Te owady mogą przemieszczać się naturalnym sposobem (lot chrząszczy) na krótkie dystanse. Rozprzestrzenianie na większe odległości odbywa się głównie poprzez transport wraz z sadzonkami roślin gospodarczych, materiałem drzewnym, drewnianymi opakowaniami (DMO) oraz wyrobami z drewna. Odnotowano przypadek wykrycia tego szkodnika na drewnie orzecha czarnego (Juglans nigra) sprowadzanym ze Stanów Zjednoczonych do Niemiec.
🛡️ Zwalczanie
Do eliminacji form larwalnych oraz dojrzałych osobników tego szkodnika wykorzystuje się zabiegi opryskiwania insektycydami.
📋 Status fitosanitarny
Chrysobothris femorata nie podlega regulacjom prawnym Unii Europejskiej, w tym również polskiemu prawodawstwu.
