📋 Cinara curvipes
📋 Zasięg występowania
Naturalnym środowiskiem Cinara curvipes jest kontynent północnoamerykański (Kanada, USA). Na terenie Europy, gdzie stanowi inwazyjny element fauny, pierwszy raz odnotowano obecność tego owada w 1990 r. na Wyspach Brytyjskich. Następnie stwierdzono jego zasiedlenie w Austrii, Czechach, Niemczech, Serbii, Słowacji, Słowenii (populacje zostały zlikwidowane), Szwajcarii oraz na Węgrzech.
Na obszarze Polski początkowe potwierdzone znalezisko pochodziło z 2014 r. z terenu Górnego Śląska, niemniej możliwe jest, że w naszym kraju ten takson pojawił się wcześniej. W 2020 r. odnotowywano nasilone występowanie tego agrofaga w różnorodnych regionach Polski, głównie na gatunkach jodłowych.
📋 Opis morfologiczny
Ten takson reprezentuje mszyce (Hemiptera: Aphididae) charakteryzujące się znacznymi rozmiarami (długość dorosłych form wynosi 3,4-5,5 mm). Głowa oraz tułów wykazują czarną barwę z błyszczącą powierzchnią, centralna część odwłoka jest czarna i matowa z zakończeniem oraz obwódką o czarnej, błyszczącej powierzchni, kończyny są brązowo-czarne, przy czym trzecia para jest znacznie wydłużona i charakterystycznie łukowato zagięta. Obserwuje się morfy bezskrzydłe oraz uskrzydlone samic.
🌱 Rośliny żywicielskie
Rośliny iglaste w formie drzew oraz krzewów, szczególnie przedstawiciele rodzaju jodła (Abies spp.): jodła balsamiczna (A. balsamea), jodła jednobarwna (A. concolor), jodła olbrzymia (A. grandis), jodła górska (A. lasiocarpa), jodła wspaniała (A. magnifica), A. religiosa, a na kontynencie europejskim również jodła pospolita (A. alba). Dodatkowo atakowane są inne przedstawiciele drzew oraz krzewów iglastych: cedr atllaski (Cedrus atlantica), cedr himalajski (C. deodara), jałowce (Juniperus spp.), sosna wydmowa (Pinus contorta) oraz świerki: świerk Engelmanna (Picea engelmannii), świerk biały (Picea glauca), a w Europie również świerk serbski (P. omorika). Zasiedlane mogą być zarówno dojrzałe drzewa w ekosystemach leśnych, parkowych, zieleni miejskiej, jak i młode drzewka ozdobne w ośrodkach szkółkarskich.
⚠️ Objawy występowania i szkodliwość
Mszyce prowadzą żerowanie przeważnie na dolnych gałęziach oraz pniach roślin żywicielskich, zazwyczaj formując liczne agregacje. Pobierają soki roślinne, co prowadzi do osłabienia żywicieli i obumierania poszczególnych partii gałęziowych. W Serbii obserwowano w następstwie żerowania szkodnika obumieranie młodych okazów jodły jednobarwnej.
Dodatkowo wydzielanie przez owady rosy miodowej, na której następuje rozwój grzybów oraz która przyciąga mrówki, negatywnie oddziałuje na walory dekoracyjne iglastych drzew ozdobnych oraz choinek bożonarodzeniowych.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Owady mają możliwość rozprzestrzeniania się naturalną drogą (lot uskrzydlonych samic) na ograniczoną odległość. Na większe dystanse agrofag może być transportowany przede wszystkim wraz z materiałem rozmnożeniowym szkółkarskim oraz ciętymi częściami roślin iglastych, a także wraz z choinkami bożonarodzeniowymi.
🛡️ Zwalczanie
W Stanach Zjednoczonych w celu eliminacji larw oraz form dojrzałych w szkółkach wykorzystuje się zabiegi opryskowe insektycydami, natomiast przy niewielkim nasileniu szkodnika owady usuwa się poprzez obmywanie roślin wodą pod ciśnieniem. Aktualnie w Polsce nie są dostępne środki ochrony roślin zarejestrowane przeciwko C. curvipes.
Niezwykle istotne jest prowadzenie w kraju systematycznych kontroli drzew oraz krzewów iglastych pod kątem obecności szkodnika. W sytuacji wykrycia niewielkiej liczby osobników mszycy można zastosować mechaniczne metody eliminacji szkodnika, takie jak usuwanie oraz niszczenie (np. poprzez spalenie) zaatakowanych gałęzi, lub wspomniane wcześniej obmywanie gałęzi i pni roślin wodą pod ciśnieniem. W przypadku masowego występowania mszycy zabiegi te mogą okazać się niewystarczające, stąd w celu eliminacji szkodnika i ograniczenia jego ekspansji może być niezbędne wycięcie oraz zniszczenie zaatakowanych roślin (np. w szkółkach), o ile jest to wykonalne.
📋 Status fitosanitarny
Takson Cinara curvipes nie podlega regulacjom w przepisach Unii Europejskiej, w tym w Polsce.
