📋 Diaporthe vaccinii
Diaporthe vaccinii Shear to patogeniczny mikroorganizm grzybowy powodujący znaczące zagrożenie dla plantacji borówki oraz żurawiny na terytorium Polski.
📋 Zasięg występowania
Obecność Diaporthe vaccinii potwierdzono w regionie azjatyckim (Chiny) oraz na kontynencie amerykańskim (Chile, Kanada, USA). Wśród państw Europy organizm ten odnotowano na Łotwie, podczas gdy w niektórych krajach (Holandia, Litwa, Niemcy, Polska, Rumunia) notowano jego wystąpienie w latach poprzednich, jednak został całkowicie eradykowany. Na terenie Polski identyfikację patogena przeprowadzono w 2013 roku w obrębie eksperymentalnej uprawy żurawiny wielkoowocowej. Od tego czasu nie odnotowano kolejnych przypadków.
🌱 Rośliny żywicielskie
Kultywowane formy roślinne należące do rodzaju Vaccinium obejmujące zarówno północnoamerykańskie, jak i europejskie kultywy żurawiny wielkoowocowej (Vaccinium macrocarpon) oraz borówki wysokiej (V. corymbosum), a także takson Vaccinium ashei. Źródłem populacji tego grzyba w Europie może potencjalnie stanowić żurawina błotna (V. oxycoccus).
⚠️ Objawy występowania i szkodliwość
U borówki wysokiej rozwijają się obszary martwicy na zdrewniałych częściach roślin z pąkami generatywnymi, porażone młode pędy charakteryzują się haczykowatym wykrzywieniem, zmienionym kolorem rdzenia, natomiast na powierzchni liści pojawiają się czerwonawe znamiona przypominające efekt działania mrozu. Na jednorocznych, dwuletnich czy trzyletnich łodygach mogą powstawać nowotwory od powierzchni ziemi do wysokości 1-1,5 m. Formacje te mogą ulegać powiększeniu i obejmować całą łodygę. Z kolei starsze nowotwory na dwu- oraz trzyletnich pędach charakteryzują się szarą barwą i są przeważnie nieznacznie spłaszczone, a ich powierzchnia zwykle pokryta jest strukurami pikniidialnymi.
W okresie letnim, gdy wartości termiczne osiągają przedział 25-30°C, a na krzewach znajdują się już owocostany, dwu- oraz trzyletnie zaatakowane łodygi wykazują objawy więdnięcia, podczas gdy liście nabierają czerwonawego odcienia, więdną ale utrzymują się na porażonych częściach rośliny. Struktury piknidialne formują się obficie na starszych nowotworach, zwłaszcza w obrębie obumarłych tkanek drewnistych. Zaatakowane owoce manifestują symptomy miękkiej gnili, przyjmują czerwono-brązowe zabarwienie, mają miękką konsystencję i często rozpadają się podczas dotknięcia.
U żurawiny pierwotne symptomy na liściach manifestują się jako żółte plamistości lub chloroza całej powierzchni blaszki liściowej, następnie liście zmieniają zabarwienie na pomarańczowo-brązowe, łodygi oraz rozłogi ulegają więdnięciu i obumieraniu. Na powierzchniach jednorocznych do trzyletnich roślin żurawiny obserwuje się niezwykłe, ogniskowe wypadanie roślinności, porażone fragmenty mogą współwystępować na identycznych rozłogach ze zdrowymi częściami, niekiedy nawet w określonej odległości od nich, a na niektórych rozłogach każda łodyga może wykazywać objawy infekcji. U określonych odmian żurawiny łodygi obumierają po zimowo-wiosennych fazach zalewania obszarów uprawnych. W marcu, gdy tereny ulegają osuszeniu, a rośliny powracają do intensywnego rozwoju, notuje się wypadanie roślin, system korzeniowy chorych okazów pozostaje nietknięty, ponieważ nie dochodzi do jego infekcji. Na porażonych owocach można czasem zaobserwować proces sporulacji patogena.
W Stanach Zjednoczonych D. vaccinii generuje ubytki w produkcji borówki i żurawiny, oddziałując na wielkość plonu oraz jakość owoców, które utracają wartość komercyjną.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania i przenikania
Naturalne rozpowszechnianie się tego patogena następuje jedynie na krótkich dystansach. Na większe odległości mikroorganizm przenosi się wraz z materiałem rozmnożeniowym, fragmentami roślin oraz owocami gatunków żywicielskich.
🛡️ Zwalczanie
W trakcie przeprowadzonych eksperymentów ustalono, że aplikacje środków chemicznych, realizowane w momencie opryskiwania pąków kwiatowych w końcowej fazie rozwoju oraz bezpośrednio przed otwarciem pąków generatywnych, charakteryzują się względnie wysoką efektywnością.
📋 Wymagania fitosanitarne
Na terytorium Polski Diaporthe vaccinii posiada status regulowanego agrofaga niekwarantannowego (RAN) w stosunku do materiału sadzeniowego należącego do rodzaju Vaccinium L.