🌍 Występowanie
Bakteria Dickeya dianthicola rozprzestrzeniona jest na różnych kontynentach. Na obszarze azjatyckim odnotowywana jest w Bangladeszu, Izraelu, Japonii, Pakistanie oraz w azjatyckiej części Rosji. Na kontynencie afrykańskim obserwowana jest w Egipcie i Maroku, podczas gdy w Ameryce Północnej jej obecność potwierdzono w Kanadzie i USA.
Na terenie Europy obecność tego patogenu udokumentowano w Belgii, Bułgarii, Danii, Finlandii, Francji, Hiszpanii, Niemczech, Polsce, Portugalii, Rosji, Rumunii, Słowenii, Szwajcarii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, na Cyprze oraz we Włoszech. W polskich warunkach po raz pierwszy zidentyfikowano ją w okresie 2009-2013 na dwóch stanowiskach roślinnych i jednym na bulwach ziemniaka w województwach lubuskim i mazowieckim. Aktualnie w polskim rolnictwie na plantacjach ziemniaka przeważa choroba powodowana przez Dickeya solani w porównaniu z D. dianthicola.
🌱 Rośliny żywicielskie
Organizmy pożywne dla tej bakterii obejmują między innymi ziemniak (Solanum tuberosum), pomidor (Solanum lycopersicum), marchew (Daucus carota), cykorię (Cichorium intybus), begonię (Begonia × intermedia), złocienia (Chrysanthemum × morifolium), dalię (Dahlia spp.), goździk (Dianthus spp.), hiacynt (Hyacinthus spp.), niecierpka (Impatiens hawkeri), irysa (Iris spp.), bataty (Ipomoea batatas), kalanchoe (Kalanchoe blossfeldiana) oraz różnorodne spontanicznie rosnące rośliny.
⚠️ Objawy porażenia
Na ziemniaku sadzenie zainfekowanych bulw skutkuje delikatną zgnilizną rozwijających się z nich łodyg lub nekrozą i tworzeniem się pustych przestrzeni w obrębie łodygi. W gorących i suchych środowiskach symptomy chorobowe rozpoczynają się od opadania górnych liści z ich zamieraniem na obrzeżach, a stopniowo dosychaniem całego liścia. Później symptomy uwidaczniają się na niższych liściach, którym towarzyszy więdnięcie końcowe w całkowitym zamieraniu całej rośliny.
W ciepłych, jednak bardziej nawilżonych środowiskach, symptomy obejmują czarną lub brązową miękką gniliznę przy podstawie łodygi, wraz z chlorozą i więdnięciem liści, bardziej przypominającym symptomy czarnej nóżki wywoływane przez bakterie z rodzaju Pectobacterium i inne gatunki Dickeya.
Wodna zgnilizna bulw ziemniaka, w polu lub w czasie składowania, powstaje gdy warstwa wody tworzy warunki beztlenowe w tkankach roślinnych, obniżając odporność gospodarza i ułatwiając proliferację fakultatywnych bakterii beztlenowych. Symptomy czarnej nóżki często obserwuje się na wilgotnych lub podmokłych fragmentach pola. Zakażenie może przebiegać utajoną, bez wyraźnych symptomów na bulwach i roślinach, co komplikuje wykrywanie choroby.
Podczas składowania ziemniaka wilgoć promuje rozwój miękkiej zgnilizny poprzez wspieranie nmnażania bakterii obecnych w małej liczbie w tkankach naczyniowych, przetchlinkach lub uszkodzeniach. Ryzyko pojawienia się miękkiej zgnilizny jest zatem podwyższone, gdy bulwy magazynowane są w środowiskach wilgotnych.
Intensywne zakażenia łodyg goździków manifestują się brązowo-żółtym przebarwieniem, nadmierną produkcją śluzu i rozkładem przy podstawie łodygi, wraz z powszechnym więdnięciem rośliny. Na powierzchni łodygi mogą pojawiać się małe pęknięcia, a korzenie mogą się nie wykształcić lub w starszych roślinach całkowicie ulec rozkładowi, uwalniając bakterie do gleby. Choroba ma skłonność do łatwiejszego przekazywania się u starszych roślin.
W łagodniejszych przypadkach korzenie i pędy mogą nadal się rozwijać, ale młode pędy stają się krótkie i zgrubiałe, a liście wąskie (choroba znana również jako bakteryjne zahamowanie wzrostu). Korzenie młodszych porażonych roślin pozostają w znacznym stopniu zdrowe, ale na przekroju łodygi mogą występować brązowe zabarwienia. Rośliny macierzyste często gniją i obumierają przed poborem sadzonek. Niemniej w łagodniejszych przypadkach bakterie mogą dostać się do górnych części rośliny i zostać przeniesione przez sadzonki.
📉 Szkodliwość
Zgodnie z Oceną Zagrożenia Agrofagiem przygotowaną przez Instytut Ochrony Roślin, Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu, potencjał ekspansji bakterii w uprawach polowych oceniono jako niewielki z uwagi na brak raportów o masowym występowaniu porażonych roślin, przy znacznej niepewności związanej z niedostatkiem danych literaturowych. W uprawach szklarniowych prawdopodobieństwo rozprzestrzenienia się patogenu określono równieżako ograniczone, z niską niepewnością.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Bakteria transmitowana jest poprzez sadzeniaki ziemniaka, sadzonki goździka oraz zainfekowaną glebę. Dyspersja następuje również z masami powietrza i w czasie opadów atmosferycznych. Transport na większe dystanse realizuje się poprzez materiał nasienny ziemniaka i sadzonki innych żywicieli.
🛡️ Zwalczanie
W przypadku podejrzenia wystąpienia bakterii należy stosować odpowiednie praktyki agrotechniczne i higieniczne w uprawie.
⚖️ Status prawny
Dickeya dianthicola nie podlega obowiązkowi zwalczania w krajach Unii Europejskiej, w tym w Polsce (nie jest to agrofag kwarantannowy w Unii).