📋 Wprowadzenie
Przekraska sosnówka (Haematoloma dorsata) (Ahrens) należy do pluskwiaków równoskrzydłych z rodziny krasankowatych (Hemiptera: Cercopidae), stanowiąc nowy szkodnik sosny odnotowany w Polsce.
📋 Zasięg występowania
Gatunek jest rozpowszechniony w Europie (Belgia, Czarnogóra, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Kosowo, Niemcy, Szwajcaria, Serbia) oraz na Bliskim Wschodzie. W Polsce ten szkodnik został po raz pierwszy zaobserwowany w maju 2023 r. w województwie lubuskim na obszarze Nadleśnictwa Międzychód, następnie w maju i czerwcu 2023 r. ponownie w województwie lubuskim poza obszarami leśnymi zarządzanymi przez Lasy Państwowe. Nie odnotowano jakichkolwiek uszkodzeń powodowanych przez szkodnika.
🔬 Morfologia
Osobniki męskie szkodnika osiągają długość 6,7-8,5 mm, natomiast żeńskie 6,9-8,6 mm. Głowa, przedplecze oraz kończyny są całkowicie czarne. Pierwsza para skrzydeł ma barwę czarną, przeważnie z czerwonym wzorem. Kolorystyka przednich skrzydeł wykazuje zmienność, niektóre osobniki są niemal całkowicie czarne, pozbawione czerwonego zabarwienia. Brzegi pokryw charakteryzują się w znacznym stopniu czerwonym kolorem, nawet u form ciemnych. Osobniki młodociane mają zielonkawą barwę, są bezskrzydłe i produkują pienistą wydzielinę ochronną, która jest widoczna na roślinach. Powstaje ona dzięki wdmuchiwaniu powietrza w wydzielinę gruczołów przewodu pokarmowego oraz odchody.
🌱 Rośliny żywicielskie
Jaja są składane na trawach. Formy dorosłe żywią się igłami roślin z rodzin sosnowate (Pinaceae) oraz cyprysowatych (Cupressaceae), obejmując gatunki z rodzajów: sosna (Pinus), świerk (Picea), jodła (Abies), jedlica (Pseudotsuga), cedr (Cedrus), jałowiec (Juniperus) oraz cyprys (Cupressus). Wśród roślin żywicielskich znajdują się również drzewa i krzewy liściaste z rodzajów: dąb (Quercus), śliwa (Prunus), topola (Populus), głóg (Crataegus) oraz róża (Rosa), a także rośliny zielne, między innymi trawy (Poaceae), bobowate (Leguminosae), len (Linum) oraz różnorodne chwasty.
⚠️ Objawy występowania i szkodliwość
Osobniki dorosłe dysponują organami gębowymi kłująco-ssącymi, za pomocą których przebijają igły gatunków żywicielskich, pobierając soki roślinne. Igły w obszarach nakłucia ulegają przebarwieniu, co skutkuje powstaniem nekrotycznej przepaski. Liczne nakłucia igieł prowadzą do ich całkowitej nekrozy, zmiany zabarwienia oraz opadania. W przypadku masowego występowania szkodnika może dochodzić do osłabienia drzew oraz ich zamierania. Szkodnik stanowi największe zagrożenie dla młodych drzew w wieku poniżej 20 lat, w drzewostanach, szkółkach drzew iglastych – zarówno leśnych jak i ozdobnych. Zarejestrowano straty powodowane przez H. dorsata w drzewostanach oraz miejscach hodowli drzew iglastych na południu Europy, a następnie w Holandii i Niemczech. Należy podkreślić, że gatunek ten jest klasyfikowany jako wektor bakterii Xylella fastidiosa, niebezpiecznego agrofaga drzew i krzewów liściastych, który w krajach Unii Europejskiej podlega obowiązkowi zwalczania. W Polsce dotychczas wykryto pojedyncze osobniki szkodnika. Obecnie trudno przewidzieć, czy gatunek ten może ulec szerszemu rozprzestrzenieniu się i powodować szkody gospodarcze w Polsce.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Brakuje informacji dotyczących naturalnego rozprzestrzeniania się szkodnika. Na większe odległości prawdopodobne jest jego przemieszczanie się na roślinach oraz ciętych gałęziach gatunków żywicielskich.
📋 Status fitosanitarny
W Unii Europejskiej, a tym samym w Polsce Haematoloma dorsata nie podlega obowiązkowi zwalczania – nie jest to agrofag kwarantannowy w Unii.
