📋 Zasięg występowania i opis
Leucinodes orbonalis Guenée stanowi przedstawiciela motyli należących do rodziny wachlarzykowatych (Lepidoptera: Crambidae). Jego naturalne środowisko obejmuje obszary azjatyckie (Arabia Saudyjska, Bangladesz, Brunei Darussalam, Kambodża, Chiny, Filipiny, Indie, Indonezja, Japonia, Laos, Malezja, Mjanma, Nepal, Pakistan, Singapur, Sri Lanka, Tajwan, Tajlandia, Wietnam). Mimo że organizm ten był odnotowywany w wielu państwach afrykańskich, przeprowadzone w 2015 r. badania rewizyjne rodzaju Leucinodes dowiodły, że na kontynencie afrykańskim występują odmienne gatunki tego rodzaju, natomiast L. orbonalis tam nie występuje.
Dorosłe osobniki osiągają długość około 9 mm przy rozpiętości skrzydeł wynoszącej 23-25 mm. Skrzydła przednie charakteryzują się białą barwą z obszarem od jasno- do ciemnobrązowego u podstawy, odgraniczonym linią o kolorze od jasnobrązowego do szarego. Część środkowa skrzydeł zawiera jasnobrązową plamę dyskoidalną. Skrzydła tylne mają białe ubarwienie z delikatnymi plamami oraz liniami i znamieniem dyskodalnym w części proksymalnej. Larwy cechują się różową barwą z rzadkim owłosieniem szczecinkami. Całkowicie rozwinięta gąsienica osiąga około 20 mm długości.
🌱 Rośliny żywicielskie
Podstawowym gospodarzem jest oberżyna (Solanum melongena). Dodatkowo atakowane są inne przedstawiciele psiankowatych, jak ziemniak (S. tuberosum), S. aculeatissimum, S. indicum, S. myriacanthum, S. torvum, pomidor (S. lycopersicum), papryka (Capsicum annuum) oraz chwasty w postaci psianki czarnej (S. nigrum). Poza tym uszkadzane są rośliny z odmiennych rodzin botanicznych, między innymi burak (Beta vulgaris), bataty (Ipomoea batatas), mango (Mangifera indica), dynia olbrzymia (Cucurbita maxima) oraz groch (Pisum sativum).
⚠️ Objawy występowania i szkodliwość
Składanie jaj odbywa się na powierzchni liści oraz młodych pędów. Stadium larwalne wnika do wnętrza pędów, pąków kwiatowych lub owoców, tworząc w nich korytarze żerowe. Po osiągnięciu ostatniego stadium rozwojowego gąsienice wygryzają otwory umożliwiające opuszczenie rośliny i przemieszczają się na powierzchnię gruntu, zazwyczaj w bezpośredniej bliskości rośliny gospodarza, gdzie następuje przepoczwarczenie.
Żerowanie larw prowadzi do osłabienia roślin i następnie do redukcji wydajności owocowania. W przypadku oberżyny obserwowano zmniejszenie plonów sięgające nawet 85%. Na pozostałych gatunkach żywicielskich szkody są mniejsze w skali. Dodatkowo uszkodzone owoce utracają swoją wartość rynkową.
L. orbonalis preferuje strefy klimatu ciepłego, dlatego na terytorium Polski mógłby rozwijać się w warunkach szklarniowych, w uprawach oberżyny, pomidora oraz papryki.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania i przenikania
Organizm może się rozpowszechniać naturalnie (przez lot motyli dorosłych) na ograniczone dystanse. Na większe odległości szkodnik może być transportowany przede wszystkim razem z materiałem roślinnym przeznaczonym do sadzenia oraz owocami gatunków żywicielskich. Agrofag był wielokrotnie wykrywany w państwach Unii Europejskiej w przesyłkach owoców Solanum spp.
🛡️ Zwalczanie
W ramach eliminacji larw oraz form dorosłych agrofaga wykorzystuje się zabiegi opryskowe z użyciem insektycydów.
📋 Wymagania fitosanitarne
Gatunek Leucinodes orbonalis nie stanowi agrofaga kwarantannowego w państwach Unii Europejskiej, włącznie z Polską. Jednakże zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2022/1941, obowiązuje zakaz wprowadzania, przemieszczania, utrzymywania, rozmnażania lub uwalniania szkodnika na terytorium UE.
