📋 Zasięg występowania i opis
Leucinodes pseudorbonalis Mally, Korycinska, Agassiz, Hall, Hodgetts et Nuss stanowi przedstawiciela motyli z grupy wachlarzykowatych (Lepidoptera: Crambidae). Jego zasięg obejmuje kontynent afrykański (Angola, Liberia, Senegal, Uganda). Ten takson został opisany naukowo w 2015 r. podczas prac rewizyjnych nad afrykańskimi przedstawicielami rodzaju Leucinodes.
Postacie dorosłe osiągają długość około 9 mm przy rozpiętości skrzydeł wynoszącej około 20 mm. Skrzydła przednie charakteryzuje białe ubarwienie z obszarem o barwie od jasno- do ciemnobrązowej przy nasadzie, wydzielonym linią w odcieniach od jasnobrązowego do szarego. Część środkowa skrzydeł zawiera jasnobrązową, dyskoidalną plamę. Skrzydła tylne wyróżnia białe zabarwienie z delikatnymi plamkami i liniami przy proksymalnym znaku dyskoidalnym. Stadium larwalne przybiera różową barwę, z rzadkim pokryciem szczecinami. Gąsienica w pełni wykształcona osiąga długość około 20 mm. Zarówno formy dorosłe, jak i stadia larwalne wykazują niewielkie różnice morfologiczne w porównaniu z innymi przedstawicielami rodzaju Leucinodes, np. kolorystyka skrzydeł dorosłych osobników poszczególnych gatunków pozostaje praktycznie nierozróżnialna, dlatego dla prawidłowej identyfikacji niezbędne jest badanie budowy genitaliów form dorosłych.
🌱 Rośliny żywicielskie
Rozpoznanymi gatunkami żywicielskimi są oberżyna (Solanum melongena) oraz psianka etiopska (S. aethiopicum).
⚠️ Objawy występowania i szkodliwość
Złożenie jaj następuje pojedynczo lub w ugrupowaniach na dolnej powierzchni liści. Po wykluciu larwy penetrują pędy, co prowadzi do ich usychania i obumarcia. Gąsienice, szczególnie w starszych stadiach rozwojowych, wnikają do wnętrza owoców, gdzie prowadzą żerowanie, przy czym ich obecność staje się widoczna dopiero po przekrojeniu owocu. W pojedynczym owocu oberżyny może rozwijać się maksymalnie 20 gąsienic. Otwory penetracyjne charakteryzują się małymi rozmiarami i trudno je dostrzec. W owocach miejsce wniknięcia zwykle lokalizuje się w pobliżu kielicha i ma niewielkie wymiary. Roślina niekiedy regeneruje tkankę pokrywającą otwór wnikania, co sprawia, że jego wykrycie poprzez zewnętrzne obserwacje staje się niemal niemożliwe. Dojrzałe larwy opuszczają pędy przez małe otwory wyjściowe, większe od miejsc wniknięcia, następnie przemieszczają się do gleby w celu przepoczwarczenia. Uszkodzone owoce stają się podatne na penetrację mikroorganizmów powodujących procesy gnilne.
Żerowanie gąsienic skutkuje osłabieniem roślin i w rezultacie obniżeniem wydajności plonowania. Ponadto, porażone owoce utracają swoją wartość komercyjną.
L. pseudorbonalis zasiedla strefy o klimacie ciepłym, w związku z czym na terytorium Polski jego rozwój byłby prawdopodobnie możliwy jedynie w warunkach szklarniowych, w kulturach oberżyny.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania i przenikania
Rozprzestrzenianie owadów może odbywać się naturalnie (lot motyli) na ograniczone dystanse. Na dalsze odległości szkodnik może być transportowany głównie wraz z materiałem sadzeniowym i owocami gatunków żywicielskich. Ten agrofag był wielokrotnie wykrywany w państwach Unii Europejskiej w przesyłkach zawierających owoce oberżyny.
🛡️ Zwalczanie
W celach kontroli larw oraz form dorosłych tego szkodnika wykorzystuje się zabiegi opryskowe przy użyciu środków insektycydalnych.
📋 Wymagania fitosanitarne
Gatunek Leucinodes pseudorbonalis nie znajduje się na liście agrofagów kwarantannowych w państwach Unii Europejskiej, włączając Polskę. Niemniej jednak, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2022/1941, obowiązuje prohibicja wprowadzania, przemieszczania, utrzymywania, rozmnażania lub uwalniania tego szkodnika na obszarze UE.
