🌍 Występowanie
Nacobbus aberrans stanowi przedstawiciela nicieni należących do rodziny Pratylenchidae. Obszar jego naturalnego zasięgu obejmuje USA, Meksyk oraz kraje Ameryki Południowej (Argentynę, Boliwię, Chile, Ekwador, Peru). Na kontynencie europejskim organizm ten został odnotowany w szklarniowych uprawach pomidora w Wielkiej Brytanii (1959 r.) oraz w Holandii (1968 r.), jednak wykryte ogniska zostały całkowicie wyeliminowane. Z uwagi na korzystne uwarunkowania ekolimatyczne i dostępność odpowiednich roślin żywicielskich, ten szkodliwy organizm po ewentualnym introdukcji wraz z zainfekowanym materiałem roślinnym, mógłby się kolonizować również w Europie, w tym także na terytorium Polski.
🌱 Rośliny żywicielskie
Spectrum żywicielskie obejmuje ziemniaka (Solanum tuberosum), pomidora (S. lycopersicum), buraka (Beta vulgaris), kapustę (Brassica oleracea), paprykę (Capsicum annuum), marchew (Daucus carrota), ogórka (Cucumis sativus), sałatę (Lactuca sativa), fasolę (Phaseolus spp.) oraz przedstawicieli rodziny kaktusowatych (Cactaceae), w tym opuncję (Opuntia spp.) i różnorodne gatunki chwastów.
⚠️ Objawy porażenia
Stadia juwenilne, samce oraz młode samice charakteryzują się robaczkowatym kształtem ciała, zachowują ruchliwość i osiągają wymiary poniżej 1 mm długości. Dorosłe samice tracą zdolność do przemieszczania się i pozostają unieruchomione w strukturach korzeniowych lub bulwach ziemniaka. Ich sylwetka przybiera kształt wrzecionowaty o długości od 0,7 do 1,9 mm.
Organizmy te powodują powstanie na systemie korzeniowym roślin żywicielskich naroślowych struktur przypominających formacje wytwarzane przez guzaki (Meloidogyne spp.), jednakże o mniejszych rozmiarach, większym zaokrągleniu i podobieństwie do perełek. Chociaż osobniki N. aberrans penetrują bulwy ziemniaka, zazwyczaj nie manifestują się żadnymi widocznymi zewnętrznymi symptomami infekcji. Zaatakowany system korzeniowy buraka cukrowego ulega deformacji i zniekształceniu, pojawiają się na nim liczne rozgałęzienia boczne z perełkowatymi naroślami, a rozwój roślin zostaje wyraźnie spowolniony.
📉 Szkodliwość
W Peru oraz Boliwii N. aberrans powoduje redukcję zbiorów ziemniaka do poziomu 60%. Na terytorium USA nicień generuje straty w plantacjach buraka cukrowego, prowadząc do spadku wydajności o 10-20%. W Meksyku odnotowano redukcję plonów pomidora spowodowaną przez nicienia na poziomie 55%, natomiast w przypadku fasoli straty wyniosły 36%.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Naturalne rozpowszechnianie się tego szkodnika charakteryzuje się znacznymi ograniczeniami. Transport na dalsze dystanse następuje poprzez przemieszczanie się wraz z materiałem sadzeniakowym zawierającym podłoże, bulwami ziemniaka, korzeniami magazynowymi oraz glebą.
🛡️ Zwalczanie
Rozpoznanie wymaga zastosowania wysokich powiększeń mikroskopowych oraz wykorzystania technik molekularnych. Osobniki przeznaczone do oznaczania należy wyekstrahować z naroślowych struktur na korzeniach. W przypadku jakichkolwiek podejrzeń co do obecności agrofaga na importowanym materiale roślinnym oraz w krajowych uprawach roślin gatunków żywicielskich w gruncie i pod osłonami, należy poinformować o tym fakcie najbliższą jednostkę organizacyjną Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN).
⚖️ Status prawny
W ramach Unii Europejskiej, a w konsekwencji również w Polsce, gatunek Nacobbus aberrans podlega obowiązkowi eliminacji (stanowi agrofaga kwarantannowego dla Unii).
📚 Źródła
- Materiały Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa
🔍 Metody wykrywania
W procesie detekcji wykorzystuje się: pułapki. Szczegółowe protokoły diagnostyczne są dostępne w standardach EPPO (PM7).
