📋 Zasięg występowania i opis
Organizmy kwarantannowe z rodziny Tephritidae (ogółem 75 taksonów na liście kwarantannowej UE) mają swoje siedliska w Azji, Afryce, na kontynentach amerykańskich oraz w Oceanii. Pewne taksony są notowane w Europie (na przykład Bactrocera dorsalis). Dodatkowo dorosłe formy niektórych taksonów były wyłapywane w pułapki na terenie państw europejskich, choć prawdopodobnym pochodzeniem owadów były zainfekowane partie owoców i nie odnotowano ich stałego zadomowienia.
Formy larwalne, charakteryzujące się brakiem kończyn, ciałem o zwężonej części przedniej, o długości 8-10 mm, o ubarwieniu od białawego do żółtego, odżywiają się tkanką miąższu owoców i przechodzą metamorfozę w podłożu znajdującym się w pobliżu rośliny żywicielskiej oraz w materiałach opakowaniowych dołączonych do owoców (pojemniki, opakowania kartonowe itp.). Stadium poczwarkowe ma formę baryłkowatych, żółtobrązowych lub czerwonawych konstrukcji o długości około 5-6 mm. Na powierzchni roślinności i owoców można zaobserwować dojrzałe muchówki o długości 2-10 mm. Ciało w zależności od taksonu przybiera barwę od żółtej do czarnej i posiada parę przezroczystych skrzydeł z ciemnymi pasami, których liczba oraz układ stanowi cechę charakterystyczną gatunkową. Określenie taksonomiczne jest wykonalne w oparciu o szczegółową analizę cech morfologicznych dojrzałych muchówek, a w przypadku wybranych taksonów – również larw. Wszystkie fazy rozwoju mogą być rozpoznane za pomocą technik molekularnych.
🌱 Rośliny żywicielskie
Każdy takson kwarantannowy charakteryzuje się specyficznym spektrum roślin żywicielskich. Niektóre taksony atakują cytrusowe (Citrus spp.) oraz inne drzewa rosnące w strefie klimatu ciepłego, obejmując bananowca (Musa paradisiaca), gujawę (Psidium guajava), mango (Mangifera indica), papaję (Carica papaya) oraz jujubę (Ziziphus spp.). Różnorodne taksony atakują drzewa oraz krzewy owocowe kultywowane w strefie klimatu umiarkowanego, między innymi grusze (Pyrus spp.), jabłonie (Malus spp.), brzoskwinie (Prunus persica) oraz pigwy (Cydonia oblonga), czereśnie (Prunus avium), wiśnie (Prunus cerasus), porzeczki i agrest (Ribes spp.), borówki (Vaccinium spp.) oraz winorośle (Vitis vinifera); żywicielami części taksonów są rośliny zielne głównie z rodziny psiankowatych jak pomidor (Solanum lycopersicum), oberżyna (S. melongena), papryka (Capsicum spp.), a także dyniowatych (Cucurbitaceae): ogórek (Cucumis sativus), arbuz (Citrullus lanatus), melon (Cucumis melo) oraz dynia (Cucurbita pepo); atakowane są również różnorodne rośliny dziko rosnące.
⚠️ Objawy występowania
W lokalizacjach składania jaj przez osobniki żeńskie nasionnicowatych pod skórą owoców, na powierzchni skórki owoców widoczne są drobne (średnica około 0,5 mm), jasne plamki. W wyniku rozwoju form larwalnych w miąższu owoców, porażone owoce ulegają zmiękczeniu, mogą doznawać deformacji, a do uszkodzonej tkanki miąższu wnikają mikroorganizmy powodujące jego ściemnienie oraz proces gnilny. W przypadku owoców charakteryzujących się wysoką zawartością wody (na przykład arbuzów) obserwuje się wypływ soku roślinnego z porażonych tkanek.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania i przenikania
Naturalne rozpowszechnienie szkodników (loty muchówek) jest realizowalne na różnorodne dystanse, w zależności od taksonu. Na większe odległości organizmie te są przemieszczane wraz z owocami oraz ich opakowaniami, a także z materiałem roślinnym do sadzenia z podłożem, w którym mogą przebywać poczwarki.
📋 Wymagania fitosanitarne
W Unii Europejskiej, a tym samym w Polsce, taksony nasionnicowatych (Tephritidae) wymienione w zał. II cz. A 3, pkt. 77.1 – 77.75 rozporządzenia Komisji 2019/2072, podlegają obowiązkowi zwalczania (są to agrofagi kwarantannowe w Unii).
