馃搵 Zasi臋g wyst臋powania i opis
Organizmy kwarantannowe z rodziny Tephritidae (og贸艂em 75 takson贸w na li艣cie kwarantannowej UE) maj膮 swoje siedliska w Azji, Afryce, na kontynentach ameryka艅skich oraz w Oceanii. Pewne taksony s膮 notowane w Europie (na przyk艂ad Bactrocera dorsalis). Dodatkowo doros艂e formy niekt贸rych takson贸w by艂y wy艂apywane w pu艂apki na terenie pa艅stw europejskich, cho膰 prawdopodobnym pochodzeniem owad贸w by艂y zainfekowane partie owoc贸w i nie odnotowano ich sta艂ego zadomowienia.
Formy larwalne, charakteryzuj膮ce si臋 brakiem ko艅czyn, cia艂em o zw臋偶onej cz臋艣ci przedniej, o d艂ugo艣ci 8-10 mm, o ubarwieniu od bia艂awego do 偶贸艂tego, od偶ywiaj膮 si臋 tkank膮 mi膮偶szu owoc贸w i przechodz膮 metamorfoz臋 w pod艂o偶u znajduj膮cym si臋 w pobli偶u ro艣liny 偶ywicielskiej oraz w materia艂ach opakowaniowych do艂膮czonych do owoc贸w (pojemniki, opakowania kartonowe itp.). Stadium poczwarkowe ma form臋 bary艂kowatych, 偶贸艂tobr膮zowych lub czerwonawych konstrukcji o d艂ugo艣ci oko艂o 5-6 mm. Na powierzchni ro艣linno艣ci i owoc贸w mo偶na zaobserwowa膰 dojrza艂e much贸wki o d艂ugo艣ci 2-10 mm. Cia艂o w zale偶no艣ci od taksonu przybiera barw臋 od 偶贸艂tej do czarnej i posiada par臋 przezroczystych skrzyde艂 z ciemnymi pasami, kt贸rych liczba oraz uk艂ad stanowi cech臋 charakterystyczn膮 gatunkow膮. Okre艣lenie taksonomiczne jest wykonalne w oparciu o szczeg贸艂ow膮 analiz臋 cech morfologicznych dojrza艂ych much贸wek, a w przypadku wybranych takson贸w – r贸wnie偶 larw. Wszystkie fazy rozwoju mog膮 by膰 rozpoznane za pomoc膮 technik molekularnych.
馃尡 Ro艣liny 偶ywicielskie
Ka偶dy takson kwarantannowy charakteryzuje si臋 specyficznym spektrum ro艣lin 偶ywicielskich. Niekt贸re taksony atakuj膮 cytrusowe (Citrus spp.) oraz inne drzewa rosn膮ce w strefie klimatu ciep艂ego, obejmuj膮c bananowca (Musa paradisiaca), gujaw臋 (Psidium guajava), mango (Mangifera indica), papaj臋 (Carica papaya) oraz jujub臋 (Ziziphus spp.). R贸偶norodne taksony atakuj膮 drzewa oraz krzewy owocowe kultywowane w strefie klimatu umiarkowanego, mi臋dzy innymi grusze (Pyrus spp.), jab艂onie (Malus spp.), brzoskwinie (Prunus persica) oraz pigwy (Cydonia oblonga), czere艣nie (Prunus avium), wi艣nie (Prunus cerasus), porzeczki i agrest (Ribes spp.), bor贸wki (Vaccinium spp.) oraz winoro艣le (Vitis vinifera); 偶ywicielami cz臋艣ci takson贸w s膮 ro艣liny zielne g艂贸wnie z rodziny psiankowatych jak pomidor (Solanum lycopersicum), ober偶yna (S. melongena), papryka (Capsicum spp.), a tak偶e dyniowatych (Cucurbitaceae): og贸rek (Cucumis sativus), arbuz (Citrullus lanatus), melon (Cucumis melo) oraz dynia (Cucurbita pepo); atakowane s膮 r贸wnie偶 r贸偶norodne ro艣liny dziko rosn膮ce.
鈿狅笍 Objawy wyst臋powania
W lokalizacjach sk艂adania jaj przez osobniki 偶e艅skie nasionnicowatych pod sk贸r膮 owoc贸w, na powierzchni sk贸rki owoc贸w widoczne s膮 drobne (艣rednica oko艂o 0,5 mm), jasne plamki. W wyniku rozwoju form larwalnych w mi膮偶szu owoc贸w, pora偶one owoce ulegaj膮 zmi臋kczeniu, mog膮 doznawa膰 deformacji, a do uszkodzonej tkanki mi膮偶szu wnikaj膮 mikroorganizmy powoduj膮ce jego 艣ciemnienie oraz proces gnilny. W przypadku owoc贸w charakteryzuj膮cych si臋 wysok膮 zawarto艣ci膮 wody (na przyk艂ad arbuz贸w) obserwuje si臋 wyp艂yw soku ro艣linnego z pora偶onych tkanek.
馃攧 Sposoby rozprzestrzeniania i przenikania
Naturalne rozpowszechnienie szkodnik贸w (loty much贸wek) jest realizowalne na r贸偶norodne dystanse, w zale偶no艣ci od taksonu. Na wi臋ksze odleg艂o艣ci organizmie te s膮 przemieszczane wraz z owocami oraz ich opakowaniami, a tak偶e z materia艂em ro艣linnym do sadzenia z pod艂o偶em, w kt贸rym mog膮 przebywa膰 poczwarki.
馃搵 Wymagania fitosanitarne
W Unii Europejskiej, a tym samym w Polsce, taksony nasionnicowatych (Tephritidae) wymienione w za艂. II cz. A 3, pkt. 77.1 – 77.75 rozporz膮dzenia Komisji 2019/2072, podlegaj膮 obowi膮zkowi zwalczania (s膮 to agrofagi kwarantannowe w Unii).
