🌍 Występowanie
Tomato mottle mosaic virus (ToMMV) jest rozpowszechniony na kontynencie amerykańskim (Brazylia, Meksyk, USA), afrykańskim (Mauritius) oraz azjatyckim (Chiny, Iran). Na obszarze Europy pierwszy raz odnotowano obecność tego patogenu w 2015 r. na terytorium Hiszpanii w produkcji szklarniowej pomidora prowadzonej w celach naukowych. W 2022 r. wirus został wykryty w dwóch plantacjach nasiennych pomidora oraz jednej produkcji nasiennej papryki w Czechach (bez widocznych symptomów chorobowych, kontrole przed wywozem) jak również w Holandii, w nasionach pomidora otrzymanych z roślin uprawianych podczas prac hodowlanych nad nowymi odmianami. Dodatkowo, organizm chorobotwórczy był przechwytywany przez służby Holandii i Wielkiej Brytanii w nasiennym materiale pomidorowym pochodzącym z państw azjatyckich.
🌱 Rośliny żywicielskie
Tomato mottle mosaic virus stanowi patogen atakujący przede wszystkim rośliny pomidora (Solanum lycopersicum) oraz papryki (C. annuum, C. frutescens). Oprócz tego, w połączeniu z innymi wirusami był obserwowany na oberżynie (Solanum melongena), a okazjonalnie identyfikowano go na grochu (Pisum sativum) oraz ciecierzycy (Cicer arietinum). W ramach eksperymentów laboratoryjnych możliwe było zaszczepienie wirusem różnorodnych gatunków roślinnych należących do rodzin Solanaceae i Brassicaceae.
⚠️ Objawy porażenia
Patogen może manifestować się w formie bezobjawowej (ukrytej). W przypadku występowania widocznych symptomów, na pomidorach przyjmują one formę zagięcia liści ku dołowi, ich zniekształcenia, pofałdowania i tworzenia się plam, żółknięcia młodszych liści, szybkiego postępu martwicy blaszek liściowych i wierzchołków pędów, hamowania wzrostu oraz częściowego lub zupełnego obumarcia owoców. Jeżeli inokulacja dotyczy młodocianych roślin, nie produkują one kwiatostanów, a w konsekwencji nie dochodzi do zawiązywania owoców, co oznacza kompletną utratę plonu. Na papryce obserwuje się żółknięcie blaszek liściowych oraz obumarcie głównego pędu. Na papryce chilli (pieprzowcu owocowym) występuje zahamowanie wzrostu oraz powstawanie plam i nekroz na liściach. Na oberżynie można zaobserwować ciemnofioletowe plamy na kwiatach, jak również mozaikę oraz deformacje liści u roślin jednocześnie atakowanych przez inne wirusy.
📉 Szkodliwość
Patogen prowadzi do redukcji plonów, a w przypadku pomidora również do pogorszenia jakości owoców, które mogą stracić wartość rynkową. Obecność wirusa w prowincji Hainan (Chiny) była przyczyną powstawania znacznych ubytków w uprawie pomidorów.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Patogen jest przekazywany drogą mechaniczną, poprzez bezpośredni kontakt między roślinami, na sprzęcie ogrodniczym, rękawicach, ubraniu, itp., a na większe dystanse wraz z roślinami do wysadzenia oraz materiałem do szczepienia, jak również z nasionami. Nie można wykluczyć transmisji wirusa wraz z owocami pomidora i papryki oraz za pośrednictwem trzmieli podczas procesu zapylania kwiatów.
⚖️ Status prawny
Na terenie Unii Europejskiej, a w konsekwencji także w Polsce Tomato mottle mosaic virus nie podlega obowiązkowi zwalczania (nie stanowi agrofaga kwarantannowego w Unii).
