🌍 Występowanie
Zasięg geograficzny tego wirusa obejmuje kontynent azjatycki (Arabia Saudyjska, Chiny, Indie, Indonezja, Iran, Japonia, Kirgistan, Sri Lanka, Tajwan), obszary afrykańskie (Demokratyczna Republika Konga, Egipt, Malawi, Maroko, Nigeria), region północnoamerykański (Kanada, Meksyk, USA), Amerykę Środkową (Dominikana, Kuba), kontynent południowoamerykański (Argentyna, Brazylia, Chile) oraz terytoria oceaniczne Australii, Nowej Zelandii i Papui-Nowej Gwinei, a także niektóre państwa europejskie (Gruzja, Rosja – obszar europejski i azjatycki, Turcja, Ukraina Węgry, Wielka Brytania, Włochy). Pierwsza oficjalna identyfikacja wirusa w Polsce przez PIORiN została odnotowana w 2024 r. na irysach (Iris pumila i I. germanica) w kultywacji polowej w regionie kujawsko-pomorskim.
🌱 Rośliny żywicielskie
Patogen atakuje szeroką gamę organizmów roślinnych o charakterze zielnym i lignifikowanym; największe uszkodzenia powstają na soi (Glycine max), tytoniu (Nicotiana tabacum), borówkach (Vaccinium spp.), szczególnie borówce wysokiej (V. corymbosum) oraz przedstawicielach dyniowatych (Cucurbitaceae). Do pozostałych gospodarzy zakażanych naturalnie należą: zawilce (Anemone spp.), jabłonie (Malus domestica, M. pumila), oberżyna (Solanum melongena), jeżyna bezkolcowa (Rubus fruticosus), papryka (Capsicum spp.), czereśnia (Prunus avium), wiśnia (Prunus cerasus), dereń (Cornus spp.), jesiony (Fraxinus spp.), mieczyki (Gladiolus spp.), winorośl (Vitis vinifera), irysy (Iris spp.), łubin (Lupinus spp.), mięta (Mentha spp.), narcyz trąbkowy (Narcissus pseudonarcissus), papaja (Carica papaya), forsycja (Forsythia spp.), perlargonie (Pelargonium spp.), petunie (Petunia spp.), bez (Sambucus spp.) i liczne gatunki chwastów.
⚠️ Objawy porażenia
Patogen wywołuje różnorodne symptomy chorobowe, uzależnione od gatunku rośliny gospodarza. Na soi obserwuje się nekrozę pąków, skręcanie pędów, niski wzrost i zwiększenie, a także przedłużone dojrzewanie organizmów, mnożenie pąków i liści, redukcję liczby strąków oraz przebarwione, deformowane i obumarłe liście. Zakażone egzemplarze mogą charakteryzować się przebarwioną tkanką centralną pędów, zmienionymi i przebarwionymi ogonkami liściowymi, przebarwionymi żyłkami liści, a dodatkowo następuje osłabiony rozwój guzków korzeniowych tworzonych przez bakterie symbiotyczne. Nasiona nie wykazują symptomów. Na borówce patogen prowadzi do niskiego wzrostu, obumierania gałązek, deformacji powierzchni liściowych i chlorotycznych lub nekrotycznych plam na listowiu. Dodatkowo na liściach mogą występować czerwone odbarwienia, mozaika i zniekształcenia oraz ich skręcanie, a owoce mogą zachować małe wymiary i niedojrzałość; notuje się również zamieranie intensywnie porażonych okazów.
📉 Szkodliwość
Obecność wirusa generuje uszkodzenia w różnych gatunkach żywicielskich. Do najpoważniejszych należą szkody w plantacjach soi, gdzie mogą pojawiać się ubytki w zbiorach osiągające nawet 100 %.
🔄 Sposoby rozprzestrzeniania
Nośnikiem wirusa są nicienie z kompleksu gatunkowego Xiphinema americanum sensu lato (sztylak amerykański), które transportują go w ramach uprawy. Na większe dystanse patogen przemieszcza się wraz z materiałem roślinnym do sadzenia gatunków żywicielskich, materiałem szczepnym oraz ziarnem. W transportowanej glebie i substratach mogą przebywać osobniki sztylaków niosące wirusa.
⚖️ Status prawny
W ramach Unii Europejskiej, a w konsekwencji w Polsce Tobacco ringspot virus stanowi kontrolowanego agrofaga niekwarantannowego (RAN) na materiałach do sadzenia z rodzaju Vaccinium L. (borówka) i gatunku Glycine max L. (soja). Wyżej wymienione rośliny przeznaczone do sadzenia, przemieszczane w Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, muszą być wolne od tego agrofaga.
